Zastanawia mnie od wielu lat, jakimi względami kierują się wykonawcy przy wydawaniu płyt. Poprzedni rok obfitował w wydawnictwa, pojawiło się wiele płyt debiutanckich, jak również kilka nowych krążków w dorobku znanych i uznanych wykonawców. Przesłuchałem większość z nich i …

Ano właśnie, to „i” robi mi się coraz większe i większe. Jak napisał Solo „Szanta musi mieć drive” – a tu wszystko czyściutkie, wycyzelowane, przepuszczone przez wtyczki pilnujące wysokości dźwięku, obudowane powielonymi głosami, pozbawione życia i wysterylizowane. A do tego jeszcze coraz częściej płyty debiutanckie mają po 40 minut albo zawierają wypełniacze w postaci ogranych utworów w (czasami) nowych aranżacjach.

Po co wydaje się płytę? Jaki jest cel tego przedsięwzięcia?
Z moich obserwacji wynika, że najczęściej wydanie płyty jest zapisem „tu i teraz”, zapisem stanu możliwości wykonawcy na dany dzień przepuszczonych przez umiejętności realizatora i wizję dokonującego finalnego zgrania i masteringu. Z jednej strony to dobrze, bo nie sposób mierzyć rozwój bez punktu odniesienia, tylko czy to jest wystarczający powód do wydania płyty? Niby warto ją mieć, bo koncerty, publiczność, znajomi, rodzina z drugiej strony pozostaje niedosyt a czasami wręcz niesmak. I nie wystarczą tłumaczenia, że mało było czasu, terminy goniły, sponsor się uparł. To w końcu, kto i po co wydaje tę płytę?!

Dwa konkretne przykłady obrazujące powyższe:

• kolejna płytka znanego wykonawcy – zgranie zrobione przez kogoś, kto nie miał pojęcia o folku, a z pewnością nigdy nie słyszał zespołu na żywo, z trudem można rozpoznać poszczególne instrumenty, duża kompresja, uwypuklony środek, biegunowo odległe od brzmienia słyszanego na koncertach. Doskonały materiał, dobrze nagrany, zarżnięty technicznie na etapie zgrania i masteringu.

• debiut jednego z młodych zespołów – znakomity materiał własny wymieszany z interpretacjami znanych utworów. Za to wokale wyczyszczone do granic możliwości, nawet naturalna chrypka zniknęła. Razem z tym wyjałowiono płytę z emocji, których można niemal dotknąć słuchając zespołu na żywo, gdzie te same utwory brzmią o wiele lepiej i porywają.

Może warto by się zastanowić, czy nie można lepiej wykorzystać czasu w studio, poświęcić go na nagranie kilku dodatkowych, nowych utworów, zamiast na rejestrację zapożyczonych lub ogranych numerów? Skoro olbrzymim nakładem sił i środków dokonuje się rejestracji SWOJEGO materiału, to czy warto pozostawiać jego finalne brzmienie w obcych rękach (o ile nie są to ręce, których efekty pracy akceptujemy)? Czy ma sens tłoczenie kilkuset sztuk takiego krążka? Przecież obecnie powielenie 100 czy 200 egzemplarzy wymaga jedynie czasu spędzonego z nagrywarką CD. Etykiety na krążki, jak i wkładki do pudełek można zamówić za małe pieniądze w dowolnej drukarni i po poświęceniu odrobiny czasu wyprodukować taki sam materiał domowym sposobem, umieszczając na płytach to, co naprawdę dobre, a nie to, co się zmieści, jest spodziewane, sponsor sobie zażyczył (bo lubi) itp.

Druga strona medalu to płyty „studyjne”.
Zupełnie nie przeszkadza mi dogranie drugiej ścieżki gitary ubarwiającej utwór, czego gitarzysta zespołu z przyczyn oczywistych nie powtórzy na żywo. Trochę razi klejenie ścieżek wokalnych w sposób, który do powtórzenia ich na scenie wymagałby brania oddechu co 4 minuty. Ale jaki ma sens nagranie całej płyty przez muzyków, którzy nie wchodzą w skład zespołu!? Rozumiem to doskonale w przypadku solisty, który z natury rzeczy musi się wspomagać innymi muzykami, rozumiem również sens zaproszenia zaprzyjaźnionego muzyka gościnnie do kilku utworów. Ale cała płyta pod szyldem wykonawcy, na której w składzie zespołu jest mniej osób niż w części „w nagraniach udział wzięli”…? Chyba, że chodzi o efekt jaki osiągnęła Metallica z towarzyszeniem chóru i orkiestry symfonicznej.

Mam wrażenie, że obecnie wychodzące płyty coraz częściej są zapisem umiejętności obsługi programów studyjnych, a nie zapisem umiejętności wokalnych i instrumentalnych wykonawcy. Zbyt wiele czasu poświęca się na cyzelowanie strony technicznej płyty, a stanowczo zbyt mało na jej zawartość merytoryczną. Czyszczone są do bólu najmniejsze błędy wokalne, a nikogo nie razi zła dykcja i brak dynamiki, powielane rozkłady głosów, monotonność rytmiczna a nierzadko i tonacyjna.

Może jednak przed wypuszczeniem płyty (a najlepiej przed wejściem do studia) warto zadać sobie takie pytania:

• Jaki jest cel wydania tej płyty?

• Dla kogo jest przeznaczona?

• Co ma się na niej znaleźć?

• Jak ma brzmieć końcowy efekt?

A potem poszukać na nie odpowiedzi w gronie zespołu, spisać je na kartce i z żelazną konsekwencją się ich trzymać. Wtedy jest szansa, że nie ukaże się kolejny album, który będzie zaskoczeniem, nie tylko dla publiczności, ale i dla samego wykonawcy.