Bilans roku, czyli co tam panie w szantach?

Rok 2008 dla polskiej sceny szantowej okazał się niezwykle płodny i bogaty w wydarzenia. U schyłku tegoż roku, a zarazem na progu kolejnego, przypatrzmy się w telegraficznym skrócie, co się nim działo:

Sezon festiwalowy każdego roku otwiera przegląd konkursowy Shanties w Krakowie (na zdjęciu - Ryczące Dwudziestki podczas festiwalu). Tegoroczny, odbywający się w styczniu konkurs przyniósł zwycięstwo, a zarazem prawo udziału w koncertach XVII Międzynarodowego Festiwalu Piosenki Żeglarskiej Shanties 2008 zespołom Morże Być, Pod Wiatr i Betty Blue.

Styczeń 2008 roku należał także do Starych Dzwonów, świętujących oficjalnie 25-lecie pracy scenicznej, choć data scenicznego debiutu zespołu zanikła gdzieś w mrokach historii, nie pamiętają jej nawet sami jego członkowie. Stare Dzwony uczciły swój jubileusz wspaniałym, czterosetowym koncertem w warszawskim Gnieździe Piratów, który został zarejestrowany i wydany na dwupłytowym albumie.

Stary Dzwon  Marek Szurawski dał się również (po raz kolejny zresztą) pokazać jako niezastąpiony opowiadacz, propagator kultury marynistycznej, lecz tym razem w zupełnie nowej oprawie, bo z towarzyszeniem Chóru Kameralnego Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, który zaprezentował tradycyjne pieśni morza w pięknych aranżacjach na cztery głosy. Ten niezwykły koncert miał miejsce w auli UAM na początku stycznia i został powtórzony w grudniu przy okazji festiwalu Szanta Claus.

Oczekiwanym wydarzeniem była zimowa edycja Portu Pieśni Pracy, jednakże tyski festiwal prześladowany pechem, nie odbył się w stałym terminie, czyli w ostatni weekend stycznia. Przesunięty z powodu żałoby narodowej ogłoszonej po tragicznym wypadku samolotu wojskowego CASA z 16 oficerami na pokładzie festiwal odbył się tydzień później, niestety bez kilku oczekiwanych gwiazd, ale za to z żeglarskim bardem zza „wielkiej kałuży”, Krzysztofem Malinowskim, który wystąpił przed polską publicznością po raz pierwszy od wielu lat. Zimowe PPP 2008 to również czas, w którym szantowemu światu objawiła się grupa Brasy, utworzona przez byłego Segarsa, Ireneusza Herisza. Tym samym przybyła nam kolejna formacja a cappella, która będzie dzielnie bronić honoru tego najbardziej tradycyjnego z tradycyjnych „nurtów” na naszej scenie.

Wiele niespodzianek spotkał szantowa publiczność podczas XVII Shanties, na którym to festiwalu swoją premierę oprócz wcześniej wspomnianej płyty koncertowej Starych Dzwonów miał debiutancki krążek tercetu Flash Creep. Płyta, zawierająca ciekawe interpretacje na głosy, skrzypce, gitary i mandolinę zarówno znanych utworów, jak i autorskich piosenek, dodatkowo okraszona wręcz artystyczną grafiką w książeczce z tekstami, spotkała się z bardzo ciepłym przyjęciem przez bywalców występów Flash Creep na żywo. Kolejną miłą, a przy okazji wesołą niespodzianką był występ zupełnie nowej formacji „Stare Dzwonnice” w składzie: Monika Szwaja, Mira Urbaniak, Anna Łaszewska i Katarzyna Wolnik-Sayna, będącej „babskim” odpowiednikiem Starych Dzwonów.

Ostatnia edycja Shanties należała jednak do zespołu Sąsiedzi, który otrzymał Grand Prix za utwór „Johnny, I hardly knew ye” z narastającą dramaturgią budowaną przez nader rzadko wcielającą się w rolę wokalu wiodącego Dominiki Płonki.

Jeszcze nie zdążyły dobrze ostygnąć deski scen „Shantiesowych”, a tymczasem gorąco się zrobiło w stolicy Dolnego Śląska, gdzie niedługo po Shanties odbył się festiwal „Szanty we Wrocławiu”, gdzie oprócz tradycyjnych występów licznych zespołów ciekawostką był Celtic Day, czyli widowisko taneczno-muzyczne „Touch of Ireland” z udziałem kapel folku irlandzkiego i zespołów tanecznych. Po raz pierwszy w historii festiwalu towarzyszyła mu niedzielna Żeglarska Msza św. sprawowana w intencji ludzi morza, o której muzyczną oprawę zadbał zespół (wtedy jeszcze) Perły i Łotry. Po liturgii zaś odbył się koncert „Nie lękaj się, wypłyń na głębię...”, podczas którego wystąpili Marek Szurawski, Ryszard Muzaj, Perły i Łotry, Gdańska Formacja Szantowa i Drake.

W świecie festiwali miało miejsce ważne wydarzenie, którym była jubileuszowa, XX edycja „Szantek” w Kędzierzynie-Koźlu. Program tego festiwalu był wyjątkowo bogaty, a wcale nietanie bilety na Wieczór Poezji Morskiej wyprzedały się na pniu. Swój jubileusz miał także obchodzący 5-lecie sierpniowy festiwal Rock-Szanty Serwy. Z kolei do kulturalnego kalendarza imprez szantowych powróciła po latach Giełda Piosenki Żeglarskiej w Górkach Zachodnich.

Skoro o festiwalach mowa, nie sposób także pominąć letniej edycji Portu Pieśni Pracy, podczas której można było usłyszeć zespoły, których zabrakło zimą, tj. Les Pirates z Francji i Armstrong’s Patent z Holandii. Na letnim PPP miały też miejsce premiery nowych płyt zespołów Sąsiedzi – „Brocéliande” oraz Pchnąć w tę łódź Jeża – „Szksipcze”.

Tydzień później, na początku września, wystartowała zupełnie nowa, ogromna impreza – Euroszanty&Folk w  Sosnowcu. O rozmachu tego wydarzenia świadczyła nie tylko imponująca liczba wykonawców, wśród których oprócz niemal wszystkich przedstawicieli czołówki polskiej sceny szantowej wystąpili goście z zagranicy (czyli The Booze Brothers, Les Souillés de fond de Cale i Eleanor McEvoy), ale także format gwiazdy głównej, którą był zespół Clannad. Widzowie mogli także wziąć udział w ciekawych warsztatach prowadzonych przez fachowców od różnych aspektów marynistycznej kultury.

Na początku listopada natomiast swoje miejsce w imprezowym kalejdoskopie na nowo odnalazła Tratwa, jeden z najstarszych i najbardziej zasłużonych festiwali. Odbyła się ona w chorzowskiej tawernie Stary Port i miejmy nadzieję, że zagości tam na dłużej.

Płytoteki szantyfanów wzbogaciły się w roku 2008, oprócz płyt Sąsiadów, Starych Dzwonów i Pchnąć w tę łódź Jeża, także o nowe krążki Ryczących Dwudziestek – „A Cappella”, Może i My – „Folk you”, Fordewindów – „Defaac’to”, Matelotu – „The Best Off”, Brasów – „Rolling Home”, Waldemara Mieczkowskiego – „Ulubione” i Pearl Harbor – „13 w skali Beauforta”. Trochę zmian nastąpiło w składach zespołów – z Flash Creep i Czterech Refów odszedł mandolinista Tomek Morozowski, za to ten pierwszy zespół wzbogacił się o gitarzystę elektrycznego Czarka Sztendela, do North Wind dołączył Piotr Lasko, który obsługuje akordeon i dudy bretońskie, a do Morże Być – skrzypaczka Kasia Wasilewska. Z kolei do Velbotu powróciła wokalistka Magdalena Raczyńska. Z Leje na Pokład pożegnał się Daniel Kostrzewa. Osobna historia to ewolucja formacji Perły i Łotry w Prawdziwe Perły, której towarzyszyło pojawienie się nowego członka – Michała Palki, oraz odejście skrzypka Marka Wójcika. Przeobrażeniu uległa też Gdańska Formacja Szantowa, z której odszedł Waldek Mieczkowski. Zespół wkracza w nowy rok pod nową nazwą – Formacja i jest właśnie w trakcie formowania nowego składu, który usłyszymy na Shanties. Ze sceną za to pożegnała się grupa Przejazdem, która zagrała swój ostatni koncert na Festiwalu Piosenki Morskiej „Wiatrak 2008” w Świnoujściu.

Smutnym wydarzeniem mijającego roku było pożegnanie skrzypaczki zespołu Stara Kuźnia, Anny Siepsiak, która w sierpniu odeszła na wieczną wachtę.

Rok 2008 obfitował również w wydarzenia ważne dla miłośników szanowania przy piwie w tawernach. W Warszawie powróciła Tawerna 10 B, w Chorzowie pojawił się Stary Port, wreszcie w Łodzi zostało ponownie otwarte Gniazdo Piratów. Na razie tylko jako sezonowy ogródek, ale już niedługo będzie można się cieszyć także koncertami pod dachem. Bywalców Gniazda Piratów w Warszawie niezmiernie ucieszył powrót na scenę Romka Roczenia, który musiał odbyć rekonwalescencję po ciężkim wypadku, a także wydanie płyty live przez Piotra Kostkę-Godeckiego, barda, który zapełnia tawerny, w których gra, do ostatniego miejsca.

Co do tawern i płyt live, to wydarzeniem był również cykl koncertów zespołów z szantowo-rockowej półki, odbywający się w warszawskim GP. Każdy z wykonawców pozostawił po sobie cząstkę, która ukaże się na albumie koncertowym w kwietniu nowego roku.

Teraz już nie pozostaje nic innego, jak tylko życzyć na rok 2009: wszystkim początkującym szantymenom – udanych debiutów, zaawansowanym – porywających koncertów i platynowych płyt, szantyfanom – jak najwięcej okazji do spotkań na pojedynczych występach i festiwalach, a wszystkim ogólnie – po prostu do siego roku!

A na "szantowe wydarzenie roku 2008" możecie zagłosować w naszej ankiecie. Subiektywnie wybrane typy oznaczone zostały w artykule pogrubioną czcionką.